X
تبدیل زباله به كود ورمی کمپوست (كرمی كمپوست) چگونه انجام میشود؟ (بخش ۲)
در اینجا ابتدا به برخی از مواردی بپردازیم که ضرورت استفاده از کود های بیولوژیک را توجیه کند. مصرف بی رویه آفت کش ها در کشور ما ، شرایط مناسبی را برای مقاومت نژادهای غالب آفات به سموم فراهم کرده است. در کشور عزیز ما ایران مصرف سموم 3برابر استاندارد حد مجاز جهانی ست(سمینار مدیریت تلفیقی آفات 28/2/84). سالانه تعداد زیادی از هموطنانمان به علت سهل انگاری و عدم رعایت شیوه درست نگهداری از مواد خطرناک ، جان خود را از دست می دهند. مشاور وزیر و مدیر کل دفتر محیط زیست و توسعه پایدار اعلام کرد: به رغم اینکه از 25 سال گذشته هرگونه استفاده از سموم همراه با آلاینده های پایدار در کشور ممنوع شده اما همچنان مصرف و عوارض ناشی از این سموم در اراضی کشاورزی مشاهده می شود. این گفته ها در صورتی ست که همه ی ما از معایب و مضررات سموم شیمیایی در جریان هستیم که می توان به موارد زیر به اختصار صحبت کرد:
كمپوستينگ، تجزيهی مواد زايد قابل تجزيهی بيولوژيك توسط جانداران ذرهبينی است كه توانايی شكست ملكولهای بزرگ مواد آلی را دارا میباشند. روشی است كه چنين ارگانيسمهايی را در جهت افزايش ميزان تجزيهی بقايای آلی تحت كنترل مورد استفاده قرار میدهد. اين فرايند طبيعی، مواد آلی را به مادهای غنی مبدل كرده مكملی بسيار سودمند برای خاك ايجاد مینمايد. تركيبات هوموسی توليدشده بهراحتی توسط گياهان قابل جذب است. به اين ترتيب باعث بهبود وضعيت خاكهای اراضی زير كشت ، حفاظت بیولوژیک خاک و در نتيجه كاهش استفاده از كودهای شيميايی می شود.
كشور ايران ساليانه فقط از منابع زباله هاي شهري، ظرفيت توان توليد بيش از 4 ميليون تن كود آلي ورمي كمپوست را دارا مي باشد. در سال 2003 ميزان توليد ورمي كمپوست در ايسلند يك ميليون تن برآورد شده است. در كشور هندوستان 000/200 كشاورز در اين بخش مشغول به كار هستند و يك شركت نيزدرهمين كشور با داشتن 10 هزار نفر كارگر، ماهيانه 50 هزار تن ورمي كمپوست توليد ميكند. كشاورزان كوبايي در جهت توليد و مصرف ورمي كمپوست تا آنجا پيشرفت داشته اند كه به جاي كودهاي شيميايي نيز از اين كود استفاده مي كنند. بررسي هاي سماوات وهمكاران (1383) نيز تاييد كننده همين مطلب است كه ورمي كمپوست را داراي موازنه مناسبي از عناصر غذايي دانسته اند بطوريكه مي تواند بعنوان كود كامل بصورت گرانوله مصرف شود. در حاليكه در كشور ايران با دارا بودن مشكلاتي همچون بيكاري، كمبود مواد آلي خاكهاي كشور، گران بودن و مشكلات زيست محيطي كودهاي شيميايي و ... كشاورزان ايراني هنوز با اسم ورمي كمپوست آشنا نيستند. استفاده از روش توليد ورمي كمپوست از دو جهت اهميت دارد، نخست اينكه حجم زيادي از مواد زايد آلي با اين روش بازيافت ميشود و از نقطه نظر اقتصادي و محيط زيست مهم است. دوم اينكه استفاده از ورمي كمپوست توليد شده در اراضي كشاورزي سبب بهبود كيفيت خاك و رشد گياهان ميشود كه صرفه اقتصادي فراواني را مي تواند به دنبال داشته باشد.
ورمی یک کلمه لاتین به معنی کرم است و در فرآیند تولید ورمی کمپوست از کرمهای خاکی و ریز جانداران برای تبدیل ضایعات آلی به ماده ای سیاه رنگ و غنی از مواد غذایی مورد نیاز گیاهان با بوی خاک که ورمی کمپوست نامیده می شود استفاده می کنند (اسمیت، 1998). در این فرآیند که اکسایش زیستی و پایدار شدن مواد آلی در نتیجه فعالیت مشترک کرمهای خاکی و ریز جانداران صورت می گیرد، برخلاف فرآیند تولید کمپوست،مرحله گرمایی وجود ندارد و کرمهای خاکی عامل خرد و ریز کردن و هوادهی توده می باشند (دومینگوز و همکاران، 1997). ورمی کمپوست در حقیقت شامل فضولات کرم های خاکی، موادآلی که به طور جزئی تجزیه شده اند،کپسول های تخم کرم های خاکی،کرمهای خاکی و سایر ریز جانداران است.فضولات کرم های خاکی محصول جانبی طبیعی کرم های خاکی است که از نظر مواد غذایی مورد نیاز گیاهان غنی و به عنوان بهترین ماده بهساز می تواند به کار رود (اسمیت، 1998). ورمی کمپوست دارای واکنش خنثی،ساختمان مناسب و بیشتر اسفنجی،حاوی جمعیت بالایی از ریز جانداران مفید،تهویه و ظرفیت نگه داری آب زیاد است.این خصوصیات ورمی کمپوست،آن را جایگزین مناسبی برای پیت و سایر محیط های گلدانی تبدیل کرده است (دومینگوز و همکاران،1997).
حال با توجه به معایب سموم شیمیایی و ویژگی های کود ورمی می توان به موارد زیر در توجیه استفاده از آن در دانشگاه اشاره کرد:با توجه به غنی بودن این کود عناصر غذایی را برای گیاه فراهم نموده و استفاده از کود های شیمیایی را کاهش می دهد.با توجه به اینکه ازت و فسفر از عناصر ضروری و پرمصرف برای گیاه به حساب می آید این کود به تثبیت این دو عنصر در خاک کمک می کند.
بدلیل خاصیت اسفنجی و گرانوله بودن کود تولید شده در نگهداشت آب و آزاد سازی تدریجی آب موجود، می توان تا حد زیادی در استفاده آب مصرفی صرفه جویی کرد که با توجه به مشکلات موجود در آبرسانی دانشگاه می تواند کمک شایانی باشد وخاک مزرعه تحقیقاتی را که كوهپایه ای و غیرقابل كشت است حاصلخیز گرداند. با توجه به شرایط آب و هوایی دانشگاه به دلیل دارا بودن ذخیره هوموس مناسب در این کود تا حد زیادی از فرسایش آبی و بادی کاسته می شود . این کود فاقد هرگونه بذر علف های هرز است که تا حد زیادی از هزینه های معدوم کردن و تامین نیروی کار می کاهد.با اشاره به اینکه دانشگاه یک محیط علمی-آموزشی است می تواند الگویی موثر و مفید برای استفاده از این کود به عنوان کودی بیولوژیک در راستای رسیدن به محیط زیستی پایدار و کشاورزی سالم باشد.
تهیه کنندگان:
هاجر والوزی - شهرزاد هاشمی - مهسا سمیعی فرد - بهنوش حسن زاد
دانش آموختگان کارشناسی گیاهپزشکی